Logboek

Portfolio

Team

Laatste berichten:

Tuin der lusten

Vrijdag 15 Januari 2010 Categorie: Inspiratie Het is in 2016 vijfhonderd jaar geleden dat de schilder Jheronimus Bosch overleed. Den Bosch bereidt zich langzaamaan erop voor dit te vieren. Reden genoeg om het jaarlijkse DR-uitje in het teken van Bosch te stellen.

En dus maakten wij onder leiding van gids Harry een ijskoude stadswandeling langs belangrijke punten uit zijn tijd (zoals het huis waar hij gewoond heeft, aan de Markt), bezochten we de Jeroen Bosch-kamers in het Noord-Brabants Museum en luisterden we naar de uitleg van kunstkenner Thomas Vriens in het Jheronimus Bosch Art Center in de voormalige St. Jacobskerk.

Lelijk is slecht
Voordat ik in Den Bosch werkte, had ik nog nauwelijks van Jeroen Bosch gehoord. En toen ik een jaar of drie geleden zijn schilderijen bekeek vond ik ze ‘een beetje raar en druk’. Maar wat bleek; als je er meer vanaf weet worden zijn schilderijen een stuk interessanter. Zo leefde Bosch in een tijd dat men dacht dat lelijke mensen slecht zijn. Ze geloofden echt dat het uiterlijk iets zegt over het innerlijk. Anders had God ze niet zo lelijk gemaakt.

Bang voor de dood
Verder was iedereen vooral erg bang. Bang voor de erge dingen die je tijdens het leven konden overkomen (ik noem een pest, lepra, het overlijden van allerlei mensen, armoede) maar vooral bang voor de dood. Want je gaat alleen naar de hemel als je goed hebt geleefd. Anders wacht de hel. En het was nog niet zo gemakkelijk om perfect volgens de regels van de kerk te leven.

Al deze zaken komen subtiel of minder subtiel terug in Bosch’ schilderijen. Hij was zijn tijd ver vooruit en wilde de mensen graag aan het denken zetten. Vooral door verborgen symboliek in zijn schilderijen te verwerken. In vrijwel elk schilderij speelt het christelijke geloof een grote rol, maar hij voegt er altijd iets aan toe en alles heeft een diepere betekenis.

Naakte mensen
Zo ook alle kleine geschilderde figuurtjes in de wereldberoemde Tuin der lusten. De buitenkant van het drieluik is traditioneel geschilderd in zwart-wit en verbeeld de eerste dagen van de schepping. De binnenzijde toont het paradijs, waar allerlei naakte mensen rondwandelen, paardrijden, dansen, bootje varen en naar konijntjes kijken. De opdrachtgever wilde namelijk graag een schilderij van naakte mensen, maar dat werd in de middeleeuwen niet zomaar getolereerd. Dus werd gekozen voor de paradijselijke setting. En ook hier schuwt Bosch de symboliek niet. Wist u bijvoorbeeld dat een uil staat voor een penis? Dan kijk je toch heel anders naar een geschilderd, naakt mannetje dat een enorme uil omarmt. Intrigerend.